“Гогенийг болиулах цаг нь болсон уу?”

72

 Уран бүтээлч, “Урлагийн хүн” байна гэдэг нь бусдаас өөр байж, ёс суртахууны хэмжээ хязгааргүй авирлаж, аашлахын нэр биш.

Пүрэвийн Мягмарцэрэн (Жина)

Ялангуяа өнөөдөрийн өндөрлөгт бид аливааг харах өнцөгтөө шүүмжлэлт сэтгэлгээ, шүүмжлэлт оюун санааг бий болгох шаардлагатай. Урлагийн талаарх яриа шүүмжлэлт сэтгэлгээгүйгээр үхмэл, оюун санааны зогсонги байдалд орно. Шүүмжлэх гэдэг нь шүүж бурууг нь тунгаах гэхээсээ илүүтэйгээр хэвшмэл ойлголтонд асуулт тавьж бидний зөв, гайхалтай, үлгэр жишээ, аугаа, гоё сайхан гэж өдөр тутам хэвийн мэт хүлээж авдаг зүйлүүд үнэхээр “хэвийн” зүйлүүд мөн үү гэдэгийг асуулт тавьж эргэцүүлэлт оюун санаагаар тунгаахын нэр билээ.

Дэлхийн урлагийн ертөнц бол барж идэхгүй том тогоо. Гэхдээ тэр тогоон дотор түчээ нь болж урлагийн ертөнцийн өнгө аяс, систем, чиг шугамыг тодорхойлж байдаг хэд хэдэн улсууд бий. Мэдээж бидний мэддэг Америк, Герман, Англи, Франц гэх мэт барууны хөгжсөн улсууд түчээлдэг. Сүүлийн 10–20 жил Хятад, Япон, Солонгос Ази тивээс нилээд нөлөөтэй оролцох болсоныг дурдах нь зүйтэй. Гэвч барууны улсууд яагаад түчээлээд байна вэ? Мэдээж улс төр, эдийн засгийн хувьд хүчирхэг учир гэж хариулах ч нөгөө талаас эдгээр улсууд нь нийгэм, соёлын оюун санааны хөгжлийн хувьд илүү хүмүүнлэг, пост-модерн нийгэм, соёлын шинж чанартай байгаад их учир оршино.
Эдгээр орнуудын томоохон мэдээний сайтуудын урлагийн түүх, судалгаагаар мэргэшсэн нийтлэлч, судлаач нарын урлагийн талаарх нийтлэлүүд нь Дэлхийн урлагийн ертөнцийн гол тоглоом, дүрэм, ёс суртахуун, идеалогийг тодорхойлж байдаг нь бодит байдал. Тэгвэл 2019 оны 11 сарын 18-нд АНУ-ын The New York Times мэдээний сайтанд нэгэн онцлог нийтлэл орсон байна: “Гогенийг болиулах цаг нь болсон уу?” https://www.nytimes.com/…/gauguin-national-gallery-london.h….

“Contes Barbares” (1902). The French title translates as “Barbarian Tales.”Credit…Museum Folkwang

Урлагийн мэргэжилтэнүүд хийгээд сонирхогчдын дунд Паул Гогенийг мэддэггүй хүн үгүй биз. Францын алдарт пост-импрессионист уран бүтээлч. Дараа дараагийн олон үеийн уран бүтээлчдийн урам зориг, чиг шугам нь болж чадсан нэгэн. Урлагийн түүхэнд түүний нэр ялтачгүй чухал байр эзэлдэг. Уран бүтээлийн ур чадвар, илэрхийлэл, арга ажиллагааны хувьд гайхалтай бүтээлүүдтэй нэгэн. Тиймдээ ч түүний хөрөг бүтээлийн ажилуудаар Английн Үндэсний Галерей нь The Credit Suisse Exhibition: Gauguin Portraits гэх үзэсгэлэнг 2019 оны 10-р сарын 7-ноос 2020 оны 1-р сарын 26 ны хооронд олны хүртээл болгон дэлгэж байгаа. Уг үзэсгэлэн нь мөн энэ оны 5-р сард Канадын Үндэсний Галерейд 9-р сар хүртэл дэлгэгдээд 10-р сараас Ангилд нээлтээ хийсэн аж. Гэвч Канадад дэлгэгдэхэд нь үзэсгэлэнгийн кураторууд Гогений өмнө гарч байсан үзэсгэлэнгээс ондоошуулан, өөр өнцөгөөс харсан тайлбарлалуудыг бүтээлүүдэд нь дагуулан тавьсан байна. Тухайлбал Гогений “Head of a Savage mask”- “ Бүдүүлэгүүдийн толгойн маск” гэх бүтээлийн нэрний хажууд “Savage болон Barbarian” гэх үгнүүд нь өнөөдөр хэрэглэхэд маш тохиромжгүй доромжилсон утгатай үгнүүд бөгөөд Гогений цаг үеийн хандлагийг тусгаж байна” / The title “Head of a Savage, Mask” was shown with an extended label explaining that the words ‘savage’ and ‘barbarian,’ “considered offensive today, reflect attitudes common to Gauguin’s time and place/ гэсэн тайлбар дагуулсан аж. Мөн “relationship with a young Tahitian woman” — “Залуу Тахитан бүсгүйтэй үүсгэсэн харилцаа” гэх бүтээлийн нэрийг “Түүний 13-с 14 насны Тахитан охинтой үүсгэсэн харилцаа” / his “relationship with a young Tahitian woman” was changed to “his relationship with a 13- or 14-year-old Tahitian girl.”/ гэж өөрчлөн тависан юм.

Үзэсгэлэнг үзсэн хүмүүсээс маш олон сэтгэгдэл ирсэн бөгөөд орчин үед Музейнүүд өнгөрсөнд болон өнөөдөр амьдарч байгаа уран бүтээлчдийн талаар энэ маягийн анзаарагдаагүй өнцөгүүдийг хөндсөн, асуудал, асуултуудыг илчилсэн үзэсгэлэнгүүдийг гаргаж байхыг хүссэн байв.
Учир нь Гогений бүтээлүүдээр гарсан уг үзэсгэлэн нь түүний талаарх нүцгэн үнэнүүдийг илчилсэн юм. — Паул Гоген бол эхнэр хүүхдээ орхин уран бүтээлд амьдралаа зориулж, удалгүй Полинезийн Тахити аралруу очиж нутгийн уугуул иргэдийн дунд орон амьдарч “Exotic” амьдралыг танин мэдэнгээ нас биеэнд хүрээгүй өсвөр насны Тахити охидуудыг жирэмслүүлэн, бэлгийн “чөлөөт” харилцаанд амьдран сууж, тэднийг бүтээлийнхээ модел болгон зурж, зурсан бүтээлүүдээ Францруу явуулж үзэсгэлэнд оролцуулдаг байж.
Энэхүү Канадад гарсан үзэсгэлэн Гогений талаарх шуугиант яриаг үүсгэсэн бөгөөд урлаг судлаачид, кураторууд, түүхчид, шүүмжлэгч нар янз бүрээр өөрсдийн санааг дэвшүүлсээр байгаа бөгөөд Гогений бүтээлүүдийн байр суурийг урлагийн түүхээс буулгах талаар яриа ч олон нийтийн дунд гарсан юм. Гэвч мэргэжилтэнүүд үзэхдээ — бид уран бүтээлчдийн өнгөрсөнд ямар замналаар амьдарсан талаар бүгдийг нь шүүж эхлэвэл гайхамшигтай урлагийн бүтээлүүдийг үгүй хийх аюулд хүрнэ. Мөн “Уран бүтээлч бүтээлээ бүтээсэн, тэрхүү бүтээл нь тэдний өмч биш болсон, одоо амьдран байгаа бидэнд үлдсэн өмч хөрөнгө” гэж Tate Модер нь галерейн захирал хэлсэн байна. Түүнчлэн Данийн куратор Line Clausen Pedersen хэлэхдээ: Гогений талаарх олонд дэлгэгдээгүй үнэнүүдийг нэг нэгээр нь илчлэх цаг нь болсон гэсэн байна. Тэрээр Гогений бүтээлүүд дээр нилээд хэдэн үзэсгэлэн дэглээд амжсан куратор юм.

The New York Times-ийн энэ нийтлэл бидэнд ч мөн сануулга, илгээмжийг өгч байна. Бид өнөөдөр 100, 200, 300-ийн жилийн өмнөх барууны урлагийн түүх болон уран бүтээлчдийн намтрыг романтик, сохор оюун санаагаар уншиж, даган дурайж оюун санааны зуун зууны ухралтыг хийж амьдарсаар байх уу? Сохор оюун санааны үр дүнд уран бүтээлч, урлагт хайртай, дуртай, мэддэг сонирхдог гэх нэрээр бэлгийн задгай амьдралаар амьдарч бусдыг хохироосоор байхуу? Өнөөдөр даган дуурайгаад байгаа олон Уламжлалт сонгодог болон Модерн сонгодогуудын амьдрал замналыг барууны ертөнц аль хэдий нь шүүгээд хэлэлцээд эхэлж.

Хэдүүлээ одоо яах вэ?

Монголын нэгэн эрэгтэй Солонгосын нэгэн эмэгтэйн өгзөгт зөвшөөрөлгүй хүрсэн. Томоохон асуудал яриа үүссэн. Солонгост бас Монголд. Хуулийн хариуцлага дээрээ ч тулсан. Энэ бол зүгээр л ил гарсан жишээ. Өнөөдөр Монголд олон эмэгтэйчүүд бэлгийн дарамтанд өдөр бүр минут тутамд орсоор байгаа. Үнэндээ тэр эрэгтэй ямар албан тушаалтай байх эсвэл дарамтанд орсон эмэгтэй ямар ажилтай байх нь асуудал биш. Гол нь эрэгтэй хүн эмэгтэй хүний биед зөвшөөрөлгүй гар хүрсэн, ажилын байрны дарамт үүсгэсэн. Энэ бол өнөөдөр хөгжсөн нийгэмд хүлээн зөвшөөрч болохгүй явдал. Манайд өнөөдөрч энэ мэт бэлгийн дарамтуудыг хэвийн мэт харсаар л байна. Гол нь хэвийн бус зүйлийг хэвийн мэт хардагаа болих хэрэгтэй.

Ялангуяа урлаг нэрийн доор урлагийн түүхийг билиг ухаанаа зөв чиглүүлэн уншиж чадаагүйн улмаас, мөн олон нийтэд уран бүтээлчдийн ёс суртахуунгүй үйлдлүүдийг зөв сайхан болгож ойлгуулдаг зэрэг хүлээн зөвшөөрч боломгүй дүр зургууд өрнөсөөр байна. Бид түүнийг нь хэвийн мэтээр хүлээж авсаар л байна.

Урлаг өнөөдөр гоё хэлбэр дүрсээс илүүтэйгээр оюун санаа, нийгэм, соёл, хүн төрөлхтөний асуудалуудын талаарх илэрхийлэл, хэлэлцүүлэг болсон. Тэр ч утгаараа бид урлагийг асуудалуудыг олж харах, хэлэлцэх, өөрчлөх, хүмүүнлэг, эрх, үүрэг нь тэгш нийгэмийг бүтээх орон зай гэж ойлгон ухаарч, Монгол хүний оюун санааны дэвшил, хүмүүнлэг дэвшилтэт нийгмийг энэ л орон зайд үлгэрлэж, манлайлалыг хийх хэрэгтэй юм. /Уг нь бол/.

Дээр дурдсан хөгжсөн орнууд ч энэ философийн дагуу явдаг тул түүнд нь музей, галерей, уран бүтээлчид, судлаач мэргэжилтэнүүд ижил үзэл санаагаар маш чухал үүрэгтэй оролцог.
Гогенийг урлагийн түүхээс арчихгүй нь тодорхой ч урлагийн түүхийг шинээр бичих шаардлагатай нь 2019 онд болсон урлагийн ертөнцийн хэд хэдэн үйл явдалууд тодхон харуулсан гэж бодож байна. Бид ч мөн өөрсдийн урлагийн түүхийг дахин нэг уншаад, шинэчлэн бичих шаардлагатай л байгаа! Бид яах вэ?

 

Пүрэвийн Мягмарцэрэн (Жина)

Ванжил Арт Институтийн туслах куратор. Нью Иоркийн Рубины Урлагийн Музейн Кураторын хэлтэсийн дадлагажигч

 

72 Сэтгэгдэл
  1. SteveAmozy бичсэн нь

    viagra viagra in australia viagra 100mg canada – viagra generic india mastercard
    viagra in south africa

  2. Stephenplalm бичсэн нь

    https://edcialislove.online# cialis 20mg usa
    cialis В® for daily use

  3. ivermectin tablets бичсэн нь

    ivermectin for sale at tractor supply http://stromectolforte.com/ ivermectin side effects ivermectin over counter

  4. JerryDreme бичсэн нь

    clomid dosage clomid – buy cheap clomid

  5. stromectolforte.com бичсэн нь

    https://stromectolforte.com/ buy ivermectin 12 mg for humans

  6. generic ivermectin бичсэн нь

    how to get ivermectin stromectol preis

  7. children's allegra бичсэн нь

    cetirizine dosage – https://allergyd.com

  8. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin tablets for sale ivermectin price canada

  9. PeterFar бичсэн нь

    hydroxychloroquine 4 mg order plaquenil online – hydroxychloroquine tablet ip 200 mg

  10. essinreceta.com бичсэн нь

    family doctor clinic http://essinreceta.com – como tomar viagra

  11. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    cost of ivermectin lotion buy stromectol 12mg

  12. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    cost of ivermectin stromectol 3 mg dosage

  13. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin otc ivermectin ontario

  14. stromectol бичсэн нь

    http://ivrmectin.com – ivermectin tablets for humans

  15. PeterFar бичсэн нь

    buy plaquenil 100mg plaquenil for osteoarthritis – hydroxychloroquine 400

  16. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin 12 mg tablets for sale how to get ivermectin

  17. online clomid prescription бичсэн нь
  18. PeterFar бичсэн нь

    buy tadalafil 5mg medicine tadalafil tablets – tadalafil online canada

  19. clomid over the counter бичсэн нь
  20. ivermectin1.com бичсэн нь

    ivermektin 3 mg tabletta adag http://ivermectin1.com/ ivermectin

  21. JerryLot бичсэн нь

    natural ed pills male dysfunction treatment – ways to treat erectile dysfunction

  22. ivermectin for sale бичсэн нь

    http://stromectolo.com – ivermectin for sale

  23. stromectol order online бичсэн нь

    ivermectin 9 mg stromectol

  24. JerryLot бичсэн нь

    treat ed drugs causing ed – drugs prices

  25. what is a z pack бичсэн нь

    azithromycin pills for sale http://azithrozpack.com z pack antibiotic 250mg

  26. stromectol uk бичсэн нь

    ivermectin 50 mg buy ivermectin uk

  27. ivermectin 3 mg tablet dosage бичсэн нь

    ivermectin 200mg ivermectin 250ml

  28. Terrycet бичсэн нь

    ivermectin 5 mg price ivermectin for sale – ivermectin lice

  29. furosemide cost without insurance бичсэн нь

    furosemide cost lasix 40 mg tablet price ontob com

  30. buy ivermectin 6mg бичсэн нь

    kup iwermektynД™ nz “Гогенийг болиулах цаг нь болсон уу?” – NIISLELNEWS.MN http://ivermectin1.com/ ivermectin tablets

  31. Terrycet бичсэн нь

    buying pills online pills from canada – cvs prescription prices without insurance

  32. furosemide 20 mg tablet price бичсэн нь

    frusemide 20mg cost of lasix ontob com

  33. frusemide tablets 40mg бичсэн нь

    furosemide rx furosemide 80 mg tablets ontob com

  34. rx furosemide бичсэн нь

    furosemide over the counter furosemide price walmart ontob com

  35. Terrycet бичсэн нь

    viagra over the counter walmart viagra without a doctor prescription usa – viagra discount

  36. buy lasix 100 mg бичсэн нь

    lasix tablet price order lasix online ontob com

  37. MauriceSap бичсэн нь

    propecia proscar drug finasteride – buy propecia online cheap

  38. MauriceSap бичсэн нь

    generic finasteride 1mg no prescription propecia generic – merck propecia

  39. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin buy australia ivermectin tablets – ivermectin coronavirus

  40. GerardoFep бичсэн нь

    drug medication buy prescription drugs from canada – natural ed treatment

  41. GerardoFep бичсэн нь

    online generic cialis cialis discounts – cialis purchase

  42. GerardoFep бичсэн нь

    clomid buy online generic clomid – clomid no prescription

  43. ThomasSonee бичсэн нь

    ivermectin 90 mg stromectol – purchase oral ivermectin

  44. RonaldPal бичсэн нь

    ivermectin buy australia ivermectin pills for humans – stromectol 3 mg

  45. Floydsag бичсэн нь

    generic zithromax 500mg cheap azitromycin – can i buy zithromax online

  46. Ronaldtooca бичсэн нь

    generic viagra online next day shipping is viagra funded by government – viagra product

  47. Ronaldtooca бичсэн нь

    buy viagra online in canada paypal viagra websites – viagra drug interactions

  48. Ronaldtooca бичсэн нь

    retail sale of viagra in toronto buy generic viagra through pay pal ilgxagc – Generic Viagra Online – Lowest Prices Pills World

  49. Williamcip бичсэн нь

    20mg cialis buy wholesale viagra cialis CialisCND20Mg – buy brand name cialis

  50. Williamcip бичсэн нь

    cialis oline best price on generic cialis ovbizwb – 10mg cialis

  51. MarioAcito бичсэн нь

    ciprofloxacin mail online buy cipro – cipro for sale

  52. MarioAcito бичсэн нь

    buy plaquenil online uk plaquenil purchase – plaquenil tabs

  53. aspefeash бичсэн нь
  54. MarioAcito бичсэн нь

    lasix medication lasix pills – furosemide 100 mg

  55. Waynerok бичсэн нь

    safe buy cialis cialis tadalafil portugal – generic cialis daily pricing

  56. PeterTus бичсэн нь

    viagra discount 100mg viagra – over the counter viagra

  57. PeterTus бичсэн нь

    viagra over the counter walmart generic viagra – buying viagra online

  58. Brendansmuch бичсэн нь

    pain meds without written prescription: top ed pills – best canadian online pharmacy

  59. Brendansmuch бичсэн нь

    over the counter ed remedies: cheap ed medication – ed medicine

  60. Daviddrult бичсэн нь

    ivermectin brand name ivermectin – ivermectin pills canada

  61. Daviddrult бичсэн нь

    stromectol medication ivermectin for humans for sale – ivermectin 18mg

  62. Williamagilm бичсэн нь

    metformin 500 mg prices metformin 1000 tab – where to buy metformin 500 mg

  63. Williamagilm бичсэн нь

    stromectol online canada ivermectin – stromectol ireland

  64. BryanTet бичсэн нь

    what are ed drugs buy generic drugs without prescription – top 10 pharmacies in india

  65. BryanTet бичсэн нь

    buy ed pills online buy prescription drugs from canada – which online pharmacy is reliable

  66. Pedroomita бичсэн нь

    viagra cost per pill: viagra – generic viagra walmart

  67. Pedroomita бичсэн нь

    viagra discount: viagra – where can i buy viagra over the counter

  68. Williamjed бичсэн нь

    can you buy chloroquine over the counter aralen where to buy – order aralen online

  69. aspefeash бичсэн нь
  70. EdwardNat бичсэн нь

    best place to buy viagra online https://viagrabng.com/# where to buy viagra

  71. aspefeash бичсэн нь
  72. aspefeash бичсэн нь
ЭНЭ МЭДЭЭНД СЭТГЭГДЛЭЭ ҮЛДЭЭХ ҮҮ ?