Жулиан Диеркес: Монгол дахь улс төрийн үнэт зүйлийг хадгалах нь

49

Колумбын их сургуулийн Азийн судалгааны институц болон Олон улсын харилцаа, нийгмийн бодлогын салбар сургуулийн дэд профессор Жулиан Диеркесийн “Монгол дахь улс төрийн үнэт зүйлийг хадгалах нь” нийтлэлийг орчуулан хүргэж байна.

Монгол Улсын эдийн засаг нэгэн хэсэг уналтад орсны эцэст өнгөрсөн оноос нүүрсний экспорт нэмэгдсэний хүчээр эргэн сэргэж эхэлсэн. Харин ирэх жилүүдэд хэд хэдэн гадаад бондуудын эргэн төлөлт хийгдэнэ. Үүнээс гадна нүүрс, зэсийн үнийн хэлбэлзэл, сонгуулийн жилийг угтсан улс төрчдийн “популист бэлэг”-ээр ард түмний саналыг худалдан авах гэсэн оролдлогууд нь улсын санхүүгийн байдалд сөргөөр нөлөөлөх хүчин зүйлс болж байна.

Монголын “эдийн засгийн аврагч” гэх тодотголтой Оюутолгой төслийн эргэн тойронд хариултгүй асуултууд хөвөрсөн хэвээр байна. Өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сард Монгол Улсын парламент “Рио Тинто”-той байгуулсан гэрээг сайжруулах хуулийн төслийг баталсан. Үндсэн хуулийн уг нэмэлт, өөрчлөлтөд “стратегийн ач холбогдол бүхий” ордуудаас монголчууд дийлэнх хувийг хүртэх ёстой гэж зааж өгсөн. Харамсалтай нь энэ “бэлгэдлийн” чанартай нэмэлт, өөрчлөлт нь улс орны эдийн засаг нөлөөлөхөөсөө илүү улстөрчдийн популист амлалтууддаа ашиглахад л хэрэг болж байх шиг. Оюутолгой төсөлд тулгарч буй янз бүрийн хүндрэлүүд нь “Рио Тинто” компанийн Монголын Засгийн газартай харилцах харилцаа холбоог алдагдуулж, зардлыг улам нэмэгдүүлж байна.

Монгол Улсын хувьд 2019 оны улс төрийн хамгийн онцлох үйл явдал бол Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга соёрхон баталсан явдал байв. Энэхүү нэмэлт, өөрчлөлтийн гол зорилго нь парламентын болон Ерөнхийлөгчийн холимог засаглалын хэлбэрээс парламентын засаглалын онцлогыг тодотгох, Ерөнхийлөгч ба Ерөнхий сайд хоёрын эрх мэдлийн тэнцвэрийг тодорхой болгох байсан.

Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг батлахад Ерөнхийлөгчийн дэмжлэг зайлшгүй шаардлагатай байсан. Иймд эрх баригч Монгол ардын нам болон Ардчилсан намын гаралтай Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нарын хооронд тохироо явагдаж, Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг 2021 оноос эхлэн зургаан жил болгон сунгажээ.

Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хэд хэдэн шинэ заалтуудыг одоо нэмэлт хууль батлах замаар нарийвчлан тодорхойлох шаардлагатай бөгөөд тодорхой болгох хамгийн чухал асуудал нь Шүүхийн ерөнхий зөвлөл болон Шүүхийн сахилгын хорооны эрх мэдлийг тодорхойлох явдал юм. Эдгээр заалтууд нь 2019 оны гуравдугаар сард батлагдсан шүүгчдийг томилох, түдгэлзүүлэх бүрэн эрхийг Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлд олгох тухай хуулийг орлох боломжтой гэж найдаж байна. Энэ хууль нь шүүхийн хараат бус байдлыг эрс дордуулсан шийдвэр болсон гэж үздэг.

Дараагийн чухал асуудал бол улс төрийн намуудыг бүртгэх тухай заалт. Энэ нь иргэний эрх чөлөөг хязгаарлаж байгаа боловч 2028 он хүртэл хүчин төгөлдөр болохгүй учир цаашид нарийн хянан шалгах, алдаа байвал засах боломж байгаа гэсэн үг. Уг хэсэгт зааснаар нийт сонгогчдын нэгээс доошгүй хувийн /2019 оны байдлаар 21,000/ иргэд эвлэлдэн нэгдэж байж улс төрийн нам байгуулах эрх үүснэ гэжээ. Гэхдээ энэ нь цаашид монголчууд жижиг улс төрийн нам байгуулж болох эсэхийг эргэлзээнд оруулж байгаа юм.

Мөн өнгөрсөн арванхоёрдугаар сарын сүүлээр 2020 оны зургадугаар сард болох УИХ-ын ээлжит сонгуулийг зохицуулсан Сонгуулийн тухай хуулийг хэлэлцэж баталсан. Ирэх сонгууль 1992, 2008 оны нэгэн адил сонгогчид олон тооны нэр дэвшигчдэд санал өгөх “томсгосон мажоритар” системээр явагдахаар болов. Өмнөх сонгуулиудын адил Сонгогчдын уур бухимдал нь шинэ намууд болон нэр дэвшигчдэд боломж болох уу? Энэ тогтолцоо нь эрх баригч МАН-д ашигтай юу? АН-д юу үлдэх вэ? зэрэг гол асуултууд гарч ирж байгаа юм. Эцэст нь эдгээр асуултуудын хариулт нь Монголын ардчиллын хувь заяаг шийдэх чухал ач холбогдолтой байх болно.

Эх сурвалж: EAST ASIA FORUM

Орчуулсан Н.АМГАЛАНТУУЛ

49 Сэтгэгдэл
  1. SteveAmozy бичсэн нь

    online exteze and viagra viagra delivery usa – how much do viagra cost
    viagra patent ends

  2. Stephenplalm бичсэн нь

    https://edcialislove.com/# cialis black australia
    canadian pharmacy no prescription cialis

  3. JerryDreme бичсэн нь

    order prednisone from canada generic prednisone – apo prednisone

  4. PeterFar бичсэн нь

    ivermectin stromectol ivermectin nz – ivermectin lotion

  5. PeterFar бичсэн нь

    order stromectol ivermectin over the counter – ivermectin 6mg

  6. PeterFar бичсэн нь

    sildenafil 100 online sildenafil 20 mg tablets online – sildenafil tablets 50mg

  7. Patrickevedy бичсэн нь

    medication online drugs and medications – cheap ed pills

  8. JerryLot бичсэн нь

    erectile dysfunction natural remedies buy ed drugs – ed pills comparison

  9. JerryLot бичсэн нь

    100mg viagra without a doctor prescription treatment with drugs – comparison of ed drugs

  10. Terrycet бичсэн нь

    ivermectin eye drops buy ivermectin – ivermectin generic name

  11. Terrycet бичсэн нь

    best ed drugs india pharmacy without dr prescriptions – online canadian drugstore

  12. Terrycet бичсэн нь

    price of viagra best place to buy generic viagra online – viagra amazon

  13. Terrycet бичсэн нь

    viagra over the counter walmart buying viagra online – viagra cost per pill

  14. Terrycet бичсэн нь

    buying viagra online buying viagra online – viagra 100mg price

  15. MauriceSap бичсэн нь

    finasteride price propecia – propesia

  16. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin price uk ivermectin for humans where to buy – ivermectin iv

  17. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin brand name ivermectin tablets – buy ivermectin pills

  18. GerardoFep бичсэн нь

    clomid uk clomid – buy clomid online without prescription

  19. GerardoFep бичсэн нь

    viagra vs levitra vs cialis reviews cialis discounts – cialis soft tabs overnight

  20. GerardoFep бичсэн нь

    cialis without prescription overnight cialis pills – cialis canada pharmacy no prescription required

  21. ThomasSonee бичсэн нь

    ivermectin 50 mg buy stromectol – stromectol tablets

  22. ThomasSonee бичсэн нь

    plaquenil hydroxychloroquinegnr – hydroxychloroquine sulfate buy

  23. Williamwhini бичсэн нь

    how to help ed treatment of ed – male dysfunction pills

  24. RonaldPal бичсэн нь

    ivermectin pill cost buy stromectol online – how much is ivermectin

  25. Floydsag бичсэн нь

    order prednisone on line prednisone for sale – buy prednisone 10 mg

  26. Ronaldtooca бичсэн нь

    viagra pill viagra samples free ViagraCND100Mg – grapefruit and viagra

  27. Ronaldtooca бичсэн нь

    viagra without prescritpion no prescription viagra canada zablqjq – trial pack viagra levitra

  28. Williamcip бичсэн нь

    cheap cialis uk cialis price south africa CialisCND20Mg – what color is cialis pill

  29. Williamcip бичсэн нь

    cialis 20 mg canad do have to have a prescription for cialis? – cialis international

  30. MarioAcito бичсэн нь

    ciprofloxacin generic price buy ciprofloxacin – п»їcipro generic

  31. MarioAcito бичсэн нь

    lasix tablet lasix – lasix 100 mg tablet

  32. aspefeash бичсэн нь
  33. Waynerok бичсэн нь

    cialis 20mg usa cialis sale 20mg – buy cialis online at lowest price

  34. PeterTus бичсэн нь

    best place to buy generic viagra online viagra pills – viagra 100mg price

  35. PeterTus бичсэн нь

    viagra cost generic viagra – where can i buy viagra over the counter

  36. Brendansmuch бичсэн нь

    online canadian pharmacy: carprofen without vet prescription – can ed be cured

  37. Brendansmuch бичсэн нь

    injections for ed: ed meds pills drugs – soma therapy ed

  38. Daviddrult бичсэн нь

    https://ivermectinstr.com/# buy stromectol canada

  39. Williamagilm бичсэн нь

    hydroxychloroquine 900 mg hydroxychloroquine – plaquenil 5 mg

  40. Williamagilm бичсэн нь

    hydroxychloroquine oral hydroxychloroquine brand name – cost of plaquenil in australia

  41. BryanTet бичсэн нь

    ed pills otc pills for erection – online pharmacy prescription

  42. BryanTet бичсэн нь

    ed meds pills drugs usa pharmacy – peoples pharmacy

  43. Pedroomita бичсэн нь

    viagra without a doctor prescription usa: viagra – viagra without a doctor prescription

  44. Pedroomita бичсэн нь

    cheap viagra online: where can i buy viagra over the counter – viagra over the counter

  45. Williamjed бичсэн нь

    buy brand neurontin neurontin 600 mg tablet – canada neurontin 100mg lowest price

  46. aspefeash бичсэн нь
  47. EdwardNat бичсэн нь

    viagra without a doctor prescription usa http://viagrabng.com/# over the counter viagra

  48. aspefeash бичсэн нь
  49. aspefeash бичсэн нь
ЭНЭ МЭДЭЭНД СЭТГЭГДЛЭЭ ҮЛДЭЭХ ҮҮ ?