МОНГОЛЧУУД ҮНДСЭН ГАЗАР НУТГААСАА 1689, 1727, 1864, 1915 ОНД “АЛБАН ЁСООР” АЛДАЖ БАЙЖЭЭ

57

1689 онд монголчууд Сибирийг Оросод алдаж, 1727 онд Эргүнэ голын зүүнээс баруун тийш Тагна Тувагийн Шавинайн даваа хүртэлх газар нутгийг алдаж, 1864 онд Тарвагатайн нурууг ойр орчмын гол нууртай нь алдаж, 1915 онд Алтайн хязгаарыг Хятадад, Тагна Тувагийн хязгаарыг Хаант Оросод дээрэмдүүлжээ.

ӨНӨӨДӨР МОНГОЛ УЛС НҮБ-Д ЭЛССЭН ӨДӨР. Өөрийн газар нутагтай, өөрийн гэсэн хэл, ёс заншилтай, бие даасан улс гэдгээ дэлхийн 200 гаруй улсад хүлээн зөвшөөрүүлэх эхлэл болгож, Орос ба Хятадтай хиллэх хилийн шугамаа НҮБ буюу “Дэлхийн Засгийн газар”-аар баталгаажуулж авсан билээ. Үүнтэй холбогдуулан Монгол улсын хил хэрхэн үүссэн тухай материал орууллаа.

… XVII зууны эхэн үеэс монголын хойд, урд хоёр талаас түрэмгийлэн эзлэх Хаант Орос, Манж Чин улсын бодлого идэвхжиж монголын газрын зурагт өөрчлөлт орохын эхлэл тавигджээ.

… Оросууд Сибирийн аймгуудыг эзлэн Монголын хойд талаас түрж шахах болжээ. Манжийн Энх-Амгалан хаан Оросын газар нутгийн түрэмгийллийг эсэргүүцсэн халхчуудын тэмцлийг дэмжиж байсан ч амжилт олоогүй.

…. Галдан бошгот Халхыг эзлэхдээ Оросоос цэргийн тусламж авсан хэмээн цуурхсан тул Манж нар Ойрад, Оросын цэргийн холбоо байгуулагдахаас болгоомжилж, Оростой хилийн гэрээ байгуулж найрамдсан. Хэлэлцээр Оросын Нерчүү хотын дэргэд 1689 оны 8-р сард хийгдэж, Манж нар Агнуурын тэнгис төдийгүй Камчатскийн ихэнх хэсгийг өөртөө авахыг зорьсон бол Оросууд Байгаль нуур, Агнуурын тэнгисийн эрэг хавийн нутгийг авч үлдэн Хар мөрнөөс урагших газрыг Манжид өгснөөр хэлэлцээр дуусгавар болсон. Энэ хэлэлцээрээр эртнээс нааш хэдэн мянган жил монголчуудын үндсэн газар нутаг байсан Баруун ба Зүүн Сибирь, Байгаль нуур хавийн асар уудам нутаг Оросын мэдлийнх болсон.

Хил тогтоох хэлэлцээрийн хоёр дахь үе Халх Оросын хил орчмын Буур голын хөндийд 1727 оны 8-р сард эхэлж, Баргын нутаг дахь Эргүнэ голын зүүн эргийн Авгайт уулнаас Саяны нурууны Шавинайн даваа хүртэл 87 хос овоо босгож Монгол, Оросын хилийг албан ёсоор тогтоосон ч Монголчуудын уугуул нутгаас ихээхэн газар нутаг алдагдсан түүхийн нэгэн хар толбо болон үлджээ.

Манж нар 1756 онд Зүүнгарын хаант улсыг эзэлснээр Алатау нурууны ар бие, Догол нуур, Төмөрт нуур, Долоон ус гол, Или мөрний дунд ба адаг урсгалын сав газар Оросын мэдэлд, үлдсэн ихэнх нутаг Манжийн харьяанд оржээ.

Орос, Манж хоёр 1864 оны 9-р сарын 25-нд Тарвагатайн нурууны өвөрт орших Тарвагатай (одоогийн Чугачук) хотод байгуулсан гэрээгээр хуучин Зүүнгарын хаант улсын нутгийн хойд хил буюу Тагна Урианхайн Шавинайн даваанаас баруун тийших хилийг тогтоохдоо монголчуудыг огт оролцуулаагүй ажээ. Уг гэрээгээр Тарвагатайн нуруу, түүний ар бие, хөндий, Хар эрчим голын адаг, Зайсан нуур, Мароканоль нуур зэрэг Зүүнгарын улсын нэлээд нутаг Оросын мэдэлд орсон байна.

… Богд хаант Монгол улс нь Манж, Хятадын дарлалаас Өвөрмонгол, Баргын газар нутгийг салган авч өөртөө нэгтгэх сонирхолтой байсан боловч хүчин мөхөсдөж зорилгодоо хүрч чадаагүйгээр барахгүй газар нутгаа алдсан юм. 1913 онд Хятадын засгийн газар Алтайн хязгаарыг хүчээр нэгтгэн авахаар үлэмж цэргийг Монголд түлхэн оруулж, зарим газрыг эзлэн авснаар Монгол, Хятадын хооронд зэвсэгт мөргөлдөөн эхэлжээ. 1913 оны 12-р сард Монгол, Орос, Хятадын тал байлдааны ажиллагааг зогсоох хэлэлцээр байгуулж, Алтайн нуруугаар Цагаан түнгэ хүртэл цэрэггүй бүс тогтоожээ. Гэвч 1915 оны Хиагтын гурван улсын гэрээгээр Хаант Орос, Хятад хоёр тэрхүү цэрэггүй бүсийн шугамыг улсын хил хэмээн Монголд хүчээр тулган хүлээлгэж, Тагна Туваг Орос дээрэмдэж, Алтайн нурууны өмнөд бэл, Хар эрчис, Чингил, Булган, Өрөнгө голууд, Өрөнгө нуурын сав дагуух Монголын нутгийг Хятад дээрэмджээ.

1921 оны Ардын хувьсгал нь дэлхийн тавцанд Монгол улсыг дахин тунхаглах, улсын хил хязгаарыг авч үлдэхэд чухал нөлөө үзүүлсэн. 
1962 оны 12-р сарын 26-ны өдөр “БНМАУ ба БНХАУ-ын хилийн Гэрээ” байгуулагдаж, 1962-1964, 1982-1984, 2001-2005 онд хамтарсан хилийн шалгалтууд явуулсан. Энэхүү гэрээ нь НҮБ-ын Нарийн бичгийн дарга нарын газарт бүртгэгдсэн олон улсын гэрээ, хэлэлцээрүүдийн 14375 тоот бүртгэлд 1975 оны 10-р сарын 9-нд бүртгэгдсэнээр манай улсын өмнөд хил олон улсын хэмжээнд баталгаажсан байна.

Монгол, Оросын хил нь 1958, 1976 онд БНМАУ ба ЗСБНХУ-ын хооронд байгуулсан хилийн гэрээнүүдээр шинэчлэгдэн, 1977-1979 онд, 1987-1996 онд хамтарсан шалгалтууд хийгдсэн.

Ийнхүү Монгол улсын хил олон зуун жилийн туршид өөрчлөгдөн хувирсаар ХХ зууны дунд үеэс олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн хил хязгаар, газар нутагтай болсон билээ.

world-mongolians.com

57 Сэтгэгдэл
  1. SteveAmozy бичсэн нь

    what viagra does where to buy viagra toronto – aftermarket viagra
    viagra cost comparison

  2. Galoceli бичсэн нь
  3. Stephenplalm бичсэн нь

    http://edcialislove.com/# cialis results
    buy brand cialis online usa

  4. Gazceli бичсэн нь
  5. Gafceli бичсэн нь
  6. JerryDreme бичсэн нь

    where can i buy clomiphene clomid – clomid treats

  7. Gafoceli бичсэн нь
  8. where to buy stromectol бичсэн нь

    buy ivermectin uk generic stromectol

  9. Gasoceli бичсэн нь
  10. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    stromectol 3mg cost ivermectin buy nz

  11. Galoceli бичсэн нь
  12. PeterFar бичсэн нь

    ivermectin 50 mg ivermectin 2mg – ivermectin pills

  13. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    horse wormer ivermectin stromectol ivermectin 3 mg

  14. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin 6 mg tablets ivermectin for humans for sale

  15. PeterFar бичсэн нь

    hydroxychloroquine 200mg buy plaquenil 100mg – plaquenil 100mg tablets

  16. PeterFar бичсэн нь

    sildenafil pills buy online sildenafil – sildenafil pharmacy uk

  17. clomid and nolvadex for sale бичсэн нь
  18. JerryLot бичсэн нь

    cheap medication causes of ed – best ed medications

  19. ivermectin cost canada бичсэн нь

    ivermectin buy online ivermectin drug

  20. JerryLot бичсэн нь

    canadian online pharmacy ed in men – drug prices

  21. ivermectin 10 mg бичсэн нь

    ivermectin human order stromectol

  22. ivermectin 50 бичсэн нь

    ivermectin 3mg tablets price ivermectin 8 mg

  23. Terrycet бичсэн нь

    ivermectin 1 cream generic buy ivermectin online – ivermectin buy australia

  24. order lasix online бичсэн нь

    cost of lasix goodrx furosemide ontob com

  25. cheap lasix бичсэн нь

    lasix for sale furosemide without prescription ontob com

  26. Terrycet бичсэн нь

    ed doctors most trusted canadian online pharmacies – how to overcome ed naturally

  27. lasix 40 mg price бичсэн нь

    furosemide 12.5 mg walmart order lasix ontob com

  28. lasix pill бичсэн нь

    furosemide 40 lasix price ontob com

  29. Terrycet бичсэн нь

    muse for ed medication from canada prices – drugs and medications

  30. furosemide rx бичсэн нь

    lasix 20 mg price furosemide online ontob com

  31. Terrycet бичсэн нь

    vacuum pumps for ed india pharmacy – buy medications online

  32. MauriceSap бичсэн нь

    merck propecia propecia generic – finasteride cost

  33. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin 4 ivermectin for humans where to buy – ivermectin 3mg tablets

  34. MauriceSap бичсэн нь

    where can you buy prednisone prednisone – prednisone 10 mg brand name

  35. GerardoFep бичсэн нь

    clomiphene for sale buy clomid – where to buy clomid

  36. GerardoFep бичсэн нь

    buy cialis and receive in 48 hrs cialis pills – generic cialis india

  37. GerardoFep бичсэн нь

    cialis..com generic cialis testimonials – cialis legal online

  38. ThomasSonee бичсэн нь

    hydroxy-chloroquine buy plaquenil – plaquenil 200 mg price uk

  39. ThomasSonee бичсэн нь

    generic lipitor 10 mg buy lipitor – lipitor 20mg price australia

  40. Williamwhini бичсэн нь

    ed treatment ed meds online without doctor prescription – erectial dysfunction

  41. RonaldPal бичсэн нь

    ivermectin tablets uk generic stromectol – ivermectin 1

  42. Floydsag бичсэн нь

    zithromax 250 zithromax without prescription – zithromax prescription in canada

  43. Ronaldtooca бичсэн нь

    free viagra trials gabapentin and viagra – viagra vs cialis price

  44. Ronaldtooca бичсэн нь

    viagra time of action viagra and lisinopril – how to make natural viagra with immediate effect!

  45. Williamcip бичсэн нь

    cialis vs.levitra dapoxetine and generic cialis – google south africa cialis

  46. Williamcip бичсэн нь

    black cialis from singapore levitra or cialis which is better – 20 mg 30 pills cialis

  47. MarioAcito бичсэн нь

    generic hydroxychloroquine plaquenil for sale canada – plaquenil weight loss

  48. MarioAcito бичсэн нь

    ivermectin price comparison buy ivermectin canada – ivermectin buy australia

  49. Daviddrult бичсэн нь

    stromectol price in india where to buy stromectol – ivermectin usa

  50. Williamagilm бичсэн нь

    zestril price lisinopril – drug lisinopril 5 mg

  51. Williamagilm бичсэн нь

    ivermectin uk stromectol – ivermectin tablets order

  52. BryanTet бичсэн нь

    new erectile dysfunction treatment ed meds online without doctor prescription – india pharmacy

  53. BryanTet бичсэн нь

    prescription without a doctor’s prescription canadian pharmacy – pharmacy shop

  54. Pedroomita бичсэн нь

    buy viagra online canada: viagra – where can i buy viagra over the counter

  55. EdwardNat бичсэн нь

    best place to buy generic viagra online https://viagrabng.com/# viagra cost

ЭНЭ МЭДЭЭНД СЭТГЭГДЛЭЭ ҮЛДЭЭХ ҮҮ ?