Р.СЭДДОРЖ: УЛААНБААТАРЫГ УТААГҮЙ БОЛГОХЫН ТУЛД НҮҮРСЭЭ ГОВИОС ЗӨӨХ НЬ ӨМНӨГОВЬЧУУДАД ОЛОН ЭРСДЛИЙГ АВЧИРЧ БАЙНА

100

Өмнөговь аймгийн Ардчилсан намын дарга, аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгч Р.Сэддоржтой ярилцлаа.

-Удахгүй болох Говийн бүсийн ардчилсан залуусын чуулганаар та бүхэн ямар асуудлыг онцлон хэлэлцэх вэ?

-Ардчилсан намын говийн бүсийн залуусын “Шинэ давлагаа” чуулган Дундговь аймгийн Адаацаг суманд болох юм. Энэ сарын 20-22-ны өдрүүдэд манай залуус чуулна. Говийн бүсийн чуулганд манай Өмнөговийн залуус өргөн бүрэлдэхүүнтэй оролцоно. Дорноговь, Говьсүмбэр, Дундговь, нийслэлийн Багахангай дүүргийн ардчилсан залуус мөн чуулах юм. Өмнөговь бол Монгол Улсын төсвийн орлогын 60-70 хувийг бүрдүүлж байгаа аймаг. Өмнөговь аймгийн нутаг дэвсгэрт Тавантолгой, Оюу толгой, Нарийнсухайт зэрэг уул уурхайн ордуудад үйл ажиллагаа явуулж байгаа.

Нүүрс, зэс, байгалийн баялаг гадагшаа экспортолдог Гашуунсухайт, Шивээ хүрэн гээд хоёр том боомт байна. Уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагаа эдийн засагт хувь нэмрээ оруулж байгаа ч нутгийн иргэд, малчдын нүүдэлчин соёл, уламжлалт ахуйд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Уул уурхайн компаниудын зохисгүй үйл ажиллагаанаас шалтгаалсан байгаль орчны асуудал, иргэдийн эрүүл мэнд, боловсрол, хүн амын төвлөрөл, гэмт хэрэг, архидалт зэрэг говь нутагт тулгамдсан олон асуудал бий. Орон нутгийн хөгжил, иргэдийн оролцоо, боловсрол, ажил эрхлэлт зэрэг асуудлаар ч залуус ярилцаж, санал бодлоо солилцохоор төлөвлөж байна.


-Говьд тулгамдсан асуудлын талаар та дэлгэрүүлж ярьж өгөөч?

-Улаанбаатарыг утаагүй болгохоор ажиллаж байгаа нь сайн хэрэг ч сайжруулсан түлш хийх түүхий эд болох нүүрсээ говиос тээвэрлэж байгаа нь говийн зам, нутгийн иргэд, байгаль орчинд халгаатай тусч байна. Нүүрсээ яагаад хотын ойролцоох, төмөр замаар холбогдсон Шарын гол, Багануур, Шивээ овоо, Налайхаас нийлүүлж болдоггүй юм. Өмнөговьчууд 80 жилийн түүхэндээ ганц замтай болсон чинь нүүрс зөөсөөр эвдлээд, осол их гарах болсон. Хүмүүс гэмтэн, амь насаа алдаж, тэмээ мал дайрагдаж байна. Ер нь бол маш хэцүү байна шүү. Байгаль орчинд сөргөөр нөлөөлж байна.


Говьд хамгийн их тулгамдсан асуудал нь ус. Уул уурхайн компаниуд нэг секундэд нэг тонн орчим ус хэрэглэж байна шүү дээ. Тэгэхэд хүүхдүүдэд зориулсан усан бассейн ч байгуулаагүй. Хэдийгээр тэд усаа дахин ашигладаг гэдэг ч говьд хамгийн эмзэг асуудал ус. Гэтэл уул уурхайн нөлөөлөл ороод ирэхээр малчид уух усныхаа төлөө тэмцэхэд хүргэж байна. Малчид усаа булаацалдаад нэгнийхээ аминд хүрсэн тохиолдол ч гарч байсан шүү дээ. Одоо ч байнга энэ асуудлаар маргаан гардаг, зодолддог, зөрчилддөг. 100 метр ухахаас нааш говьд ус гарахаа байсан. Дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөө ч бий. Үүнд хамгийн ихээр шууд нөлөөлж байгаа хүчин зүйл нь уул уурхай болоод байна. Орхон, Хэрлэн гол үерлэсэн үед хиймэл нуур үүсгээд, эндээсээ ус татах зорилготой Хэрлэн говь, Орхонговь гэсэн төсөл яригдаж байсан. Шууд голынхоо голдиролыг өөрчлөөд ус татах гэж байгаа мэтээр хүмүүст буруу ойлголт өгснөөс болоод энэ төсөл дэмжигдээгүй л дээ. Гадаргын усыг ашиглах төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэхгүй бол гүний усаар нүүрс, зэс угаадаг улс дэлхийд зөвхөн Монгол л байна. Усгүй үлдэх үү, уул уурхайтай үлдэх үү гэдэг сонголт тулгарах вий. Үр хүүхдүүдийнхээ хэрэглэх усны нөөцийг өнөөдөр бид бүгдийг нь шавхаад хэрэглэх эрхтэй юу. 2030 он гэхэд говь усгүй болно гэсэн усны эрдэмтдийн гаргасан судалгаа ч байдаг. 2030 он хаяанд ирлээ шүү дээ. Булаг шандууд багасаад, хатаж ширгэж байна. Би аймгийн Засаг даргын орлогч байхдаа 2013 онд бүх уурхайгаар яваад, аймгийн ИТХ-аар гүний усыг уул уурхайн зориулалтаар Өмнөговийн нутагт хэрэглэхийг хориглох тогтоол гаргуулж байлаа. Гэхдээ бөөн дуулиан болоод, тэр шийдвэрийг маань дор нь цуцлуулсан л даа. Тухайн үеийн Засгийн газраас “Та нар цангаад, хатаж үхэх гээд байна уу, уул уурхайн төслүүдийн нэр хүнд уналаа” гэсэн. Дахиж хуралдаж энэ шийдвэрээ хүчингүй болгосон түүхтэй.

-Хүмүүс Өмнөговийг баян аймаг гэж ойлгодог. Дэлхийд алдартай том компани ч энэ аймагт үйл ажиллагаа явуулж байна. Орон нутагт хэр их татварын орлого үлддэг вэ?

-Усны болон газрын төлбөр л орон нутагтаа үлддэг. Бусад нь улсын төсөвт ордог. Өмнөговь аймгийн төсвийг бүрдүүлэлцэж байгаа орон нутгийн ганц компани нь Таван толгой ХК. Би энэ компанийн гүйцэтгэх захирлаар нь ажилладаг. Өмнөговьчууд их ажилсаг хүмүүс. Гүүгээ барьж, ингээ сааж, сүү цагаан идээгээ бэлтгэж, хөдөлмөрийнхөө үр шимээр олонхи нь дажгүй амьдардаг. Мэдээж ядуурал бий. Ядуурлыг хэрхэн шийдэх гарц гаргалгааг хайж байна. Ажлын байр уг нь байхгүй биш, байгаа. Ажилгүй хүмүүсээ сургаж, дадлагажуулан, ажилгүйдлийг бууруулж, ядуурлыг багасгах нь бидний зорилго. Өмнөговь аймгийн Ардчилсан нам 2016 онд ялагдал хүлээсэн. Бид алдаандаа дүгнэлт хийж, 2020 онд иргэдийнхээ төлөө зүтгэнэ. Өмнөговь асар их баялагтай, улсын төсвийг бүрдүүлэхэд том үүрэг гүйцэтгэж байгаа юм бол уг нь манай аймагт ажилгүйдэл, ядуурал гэж байх ёсгүй. Аймгийнхаа хүн амыг хүний дайтай, айлын дайтай амьдруулах бодолтой ажилладаг.

-Нүүрс тээврээс үүдэлтэй, тоосжилтын асуудал бас их сонсогддог?

-Тоосжилтоос шалтгаалсан өвчлөл хүүхдээс авхуулаад хөгшид хүртэл бүх насныхныг хамарсан. Цогтцэций суманд хүүхдүүд унтаж чадахгүй, сумандаа амьдрах аргагүй болж байна. Монголын говь хамгийн хуурай бүс. Энэ бүсэд уул уурхай эрхэлнэ гэдэг асар нарийн зохион байгуулалт шаардана. Мод тарьдаг ч тоосжилтыг бууруулахад нөлөөлж чадахгүй байна.

-Өмнөговийн Ардчилсан намын анхаарал хандуулж байгаа сэдэв юу вэ?

-Манай аймагт төсвийн мөнгийг үрэн таран хийх нь хэрээс хэтэрсэн. Өмнөговь аймгийн энэ жилийн төсөв 208 тэрбум төгрөг. Гэсэн ч гавьтай хийж бүтээж байгаа зүйл ховор. Бид засаг барьж байхдаа орон нутгийнхаа хөрөнгөөр сумд руугаа зам тавьж эхэлсэн боловч 2016 оноос хойш нэмж зам тавьсангүй. Манай намын аймгийн иргэдийн төлөөлөгч нар гурван жилийн турш шаардлага тавьж байж, нэмж 10 км зам л явууллаа. Бидний хувьд одоо байгаа уурхай дээр нэмж уурхай байгуулахыг дэмжихгүй. Байгаа газар талбайгаа аль болохоор орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авах бодлого баримтална. Жишээ нь манай Өмнөговьд огт уул уурхайгүй, аялал жуулчлалаар өөрийгөө аваад явдаг Сэврэй сум бий. Аялал жуулчлал, бусад салбаруудаа хөгжүүлэх, эдийн засгаа солонгоруулах чиглэлийг барьж ажиллана. Уул уурхай байгаа газар бүтээн байгуулалт өрнөх ёстой гэж үздэг. Энэ мэт говь нутгийнхны тулгамдсан асуудлыг ардчилсан залуус хэлэлцэх юм. Говийн залуус нутаг орондоо эзэн байхын төлөө хичээж ажиллана.

100 Сэтгэгдэл
  1. SteveAmozy бичсэн нь

    for sale viagra australia canada pharmacy viagra generic – non prescription viagra alternative
    generic viagra scam

  2. Stephenplalm бичсэн нь

    https://edcialislove.com/# purchase cialis with paypal
    can i take cialis and viagra together

  3. JerryDreme бичсэн нь

    order doxycycline online generic doxycycline – how to buy doxycycline online

  4. Вы можете смотреть Фильмы совершенно
    бесплатно Игра в кальмара 1 серия смотреть онлайн смотреть
    новинки фильмов 2021 года онлайн в HD качестве и без
    регистрации в онлайн кинотеатре

  5. Смотреть фильмы онлайн бесплатно Игра в кальмара 2 сезон 1 серия смотреть онлайн смотреть фильмы 2021 онлайн бесплатно в хорошем качестве

  6. Фильмы из кинотеатра легально Игра в кальмара 3 серия смотреть онлайн
    смотреть новинки фильмов 2021 года онлайн в HD качестве и без регистрации в онлайн кинотеатре

  7. Поиск фильмов, новости кино фильм кошмар на улице вязов бесплатно смотреть новинки фильмов 2021 года онлайн в HD качестве и без регистрации
    в онлайн кинотеатре

  8. ivermectin generic name бичсэн нь

    ivermectin cost buy ivermectin

  9. Вы можете смотреть Фильмы совершенно бесплатно форсаж 9 смотреть в хорошем бесплатно списки
    лучших фильмов с рейтингом и отзывами

  10. смотреть фильмы дюна в хорошем бичсэн нь

    Фильм очень понравился смотреть фильмы дюна в хорошем лучшие
    новинки кино 2021 года всегда тут

  11. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    stromectol tab 3mg ivermectin drug

  12. PeterFar бичсэн нь

    cost of tadalafil canadian pharmacy tadalafil – tadalafil brand name in india

  13. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin 6 mg tablets stromectol canada

  14. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin otc ivermectin 80 mg

  15. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    stromectol 12mg online п»їorder stromectol online

  16. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin where to find horse paste ivermectin

  17. PeterFar бичсэн нь

    hydroxychloroquine sulfate corona hydroxychloroquine buy online uk – hydroxychloroquine sulfate tab 200 mg

  18. смотреть битву экстрасенсов 21 бичсэн нь

    Битва Экстрасенсов 22 сезон (2021) смотреть онлайн бесплатно смотреть битву экстрасенсов 21 битва экстрасенсов

  19. американская история ужасов 3 бичсэн нь

    hardwaredealz, icloud американская история ужасов 3 redtube, lieferando gutschein

  20. новые танцы на тнт 2 выпуск
    новые танцы тнт смотреть новые танцы тнт смотреть
    новые танцы на тнт 2021 смотреть

  21. https://ivermectinstromectolhp.com/ бичсэн нь

    ivermectin new zealand otc ivermectin

  22. cheap clomid бичсэн нь

    clomid online shop ontob com

  23. PeterFar бичсэн нь

    ivermectin human ivermectin humans – stromectol medication

  24. generic clomid walmart бичсэн нь
  25. buy clomid over the counter бичсэн нь
  26. Системные расстановки бичсэн нь
  27. Консультация у психологов бичсэн нь

    50845 461649 http://t.me/psy_9000

  28. JerryLot бичсэн нь

    canadian drugstore online best ed medicine – prices of viagra at walmart

  29. ivermectin 12 бичсэн нь

    ivermectin canada oral ivermectin cost

  30. JerryLot бичсэн нь

    real viagra without a doctor prescription fast ed meds online – erection pills

  31. Дюна 2021 онлайн бичсэн нь
  32. Пацанки 6 сезон бичсэн нь
  33. cost of ivermectin medicine бичсэн нь

    stromectol canada ivermectin 50

  34. ivermectin 80 mg бичсэн нь

    ivermectin for sale humans cost of ivermectin 1% cream

  35. Terrycet бичсэн нь

    ivermectin brand ivermectin for sale – ivermectin 50

  36. сайт бичсэн нь
  37. 3403 бичсэн нь
  38. Бестселлер 2021 бичсэн нь
  39. Блогеры и дороги бичсэн нь
  40. furosemide price walgreens бичсэн нь

    buy furosemide lasix 80 mg ontob com

  41. Свингеры 2021 бичсэн нь
  42. 2638 бичсэн нь
  43. Соври мне правду бичсэн нь
  44. Кэндимен бичсэн нь
  45. ДЮНА бичсэн нь
  46. Воспоминание бичсэн нь
  47. Злое бичсэн нь
  48. Terrycet бичсэн нь

    cialis samples online cialis pills – supreme suppliers cialis

  49. furosemide 40 mg tablet price бичсэн нь

    lasix for sale lasix price ontob com

  50. furosemide online бичсэн нь

    furosemide 20 mg tablet price furosemide 20 mg tablet buy online ontob com

  51. furosemide cost бичсэн нь

    furosemide tablets 40 mg for sale lasix 500 mg price ontob com

  52. Terrycet бичсэн нь

    buy online pharmacy canadian pharmacies that ship to us – buy prescription drugs online without

  53. Terrycet бичсэн нь

    cialis black 800 mg pill house cialis pills – order cialis no prescription

  54. lasix without prescription бичсэн нь

    furosemide 80 mg tablets furosemide over the counter ontob com

  55. 2042 бичсэн нь
  56. https://ivermectinmeds.com/ бичсэн нь
  57. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin cost canada ivermectin tablets – ivermectin 12

  58. Фильм Человек паук бичсэн нь

    70346 941738 https://clck.ru/XEMJK

  59. MauriceSap бичсэн нь

    ivermectin 6mg dosage ivermectin lotion price – buy stromectol uk

  60. чики сериал бичсэн нь
  61. MauriceSap бичсэн нь

    buy zithromax without prescription online where to buy zithromax in canada – buy zithromax no prescription

  62. GerardoFep бичсэн нь

    canadian pharmacy online buy cheap prescription drugs online – ed problems treatment

  63. Медиатор 6 серия бичсэн нь
  64. GerardoFep бичсэн нь

    buy generic cialis online overnight cialis pills – what is cialis made of

  65. GerardoFep бичсэн нь

    prescription drugs online ed meds pills drugs – natural remedies for ed

  66. ThomasSonee бичсэн нь

    canada pharmacy lexapro lexapro 15mg – lexapro 20

  67. RonaldPal бичсэн нь

    stromectol for humans ivermectin pills for humans – ivermectin buy

  68. Floydsag бичсэн нь

    buy zithromax no prescription generic zithromax – zithromax over the counter

  69. Ronaldtooca бичсэн нь

    where to buy viagra in toronto quickly women on viagra spuvxqe – taking viagra with irregular heartbeat

  70. Ronaldtooca бичсэн нь

    can you take cialis in the morning and viagra at night do u have to have a prescription to get viagra in onatrio hphanie – price of viagra

  71. Ronaldtooca бичсэн нь

    what if viagra doesnt work another tablet what happens when women take viagra ViagraCND100Mg – does viagra work on women

  72. Williamcip бичсэн нь

    viagra/cialis black and gold 800 cialis american express dciocik – cialis australia

  73. Williamcip бичсэн нь

    walmart cialis pharmacy cheap name brand cialis – generic cialis 20mg x 15 tabs

  74. MarioAcito бичсэн нь

    ivermectin lotion ivermectin tablets for humans – ivermectin 1

  75. MarioAcito бичсэн нь

    cipro buy cipro online – ciprofloxacin order online

  76. MarioAcito бичсэн нь

    ciprofloxacin 500mg buy online ciprofloxacin generic price – ciprofloxacin generic price

  77. Waynerok бичсэн нь

    buy cialis doctor buy cialis online cheap – canada cialis online

  78. PeterTus бичсэн нь

    viagra discount blue pill viagra – generic viagra walmart

  79. Brendansmuch бичсэн нь

    ed medicine online: ed medication online – canadian drug pharmacy

  80. Brendansmuch бичсэн нь

    medications for ed: canadian drug pharmacy – cheap online pharmacy

  81. Daviddrult бичсэн нь

    ivermectin coronavirus ivermectin 400 mg brands – ivermectin for sale

  82. Williamagilm бичсэн нь

    ivermectin 10 ml ivermectin 3mg tablets price – how much is ivermectin

  83. Williamagilm бичсэн нь

    can i buy lisinopril in mexico lisinopril for sale – lisinopril in mexico

  84. BryanTet бичсэн нь

    natural help for ed best canadian pharmacy online – online pharmacy store

  85. BryanTet бичсэн нь

    ed treatment drugs buy prescription drugs without doctor – pharmacy open near me

  86. Pedroomita бичсэн нь

    best place to buy generic viagra online: viagra 100mg price – viagra over the counter walmart

  87. Pedroomita бичсэн нь

    100mg viagra: viagra – where can i buy viagra over the counter

  88. EdwardNat бичсэн нь

    viagra cost per pill https://viagrabng.com/# 100mg viagra

ЭНЭ МЭДЭЭНД СЭТГЭГДЛЭЭ ҮЛДЭЭХ ҮҮ ?